जागतिक व्यापार युद्ध आणि मंदी ओढावण्याची भीती

मुंबई : अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतासह अनेक देशांवर टाकलेला करवाढीचा ‘बॉम्ब’ आणि त्याला चीनच्या प्रत्युत्तरामुळे जागतिक व्यापार युद्ध आणि मंदी ओढावण्याची भीती सोमवारी दृश्य रुपात दिसली. मुंबई शेअर बाजाराच्या ‘सेन्सेक्स’ने दिवसभरात २२२७ अंशांची घसरण नोंदवली तर, युरोप, जपान, चीनच्या भांडवली बाजारांत काही टक्क्यांची पडझड झाली. या आर्थिक अस्थैर्याचे परिणाम खनिज तेल आणि सोने यांच्यावरही दिसून येत असून भारतीय रुपया सोमवारी तीन महिन्यांच्या निचांकी पातळीवर घसरला.

भारतासह अन्य देशांवर लावलेले व्यापार कर ‘मागे घेणार नाही’ असे ट्रम्प यांनी रविवारी जाहीर केले. त्यामुळे आधीच धास्तावलेल्या भांडवली बाजारांची सप्ताहाच्या सुरुवातीला गाळण उडाली. ‘सेन्सेक्स’ने गेल्या १० महिन्यांतील दिवसातील सर्वात मोठी २,२२७ अंशांची घसरण नोंदविली. दिवसाच्या सुरुवातीच्या जवळपास ४,००० अंशांच्या घसरगुंडीतून सेन्सेक्स लक्षणीय सावरला, तरी दिवसअखेरच्या त्याच्या तीन टक्क्यांच्या नुकसानीने गुंतवणूकदारांच्या तब्बल १४.०९ लाख कोटी रुपयांच्या मत्तेला गिळून टाकले. राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा ‘निफ्टी’ही ७४२.८५ अंशांनी घसरला. दोन्ही प्रमुख निर्देशांकांतील हिंदुस्तान युनिलिव्हरचा अपवाद केल्यास सर्व आघाडीचे समभाग मोठ्या घसरणीसह बंद झाले. मुंबई शेअर बाजारात ३,३९१ शेअर्स घसरणीत, तर वाढ साधणारे केवळ ५४३ शेअर्स होते. व्यापक बाजाराला विक्रीचा दणका अधिक मोठा बसताना दिसला,

गेल्या आठवड्यात लादलेली कर वाढ उठवली जाण्यासाठी परदेशातील सरकारांना ‘खूप पैसा’ मोजावा लागेल, असा ट्रम्प यांनी आग्रह कायम राखल्याने सोमवारी जागतिक बाजारपेठांमधील घसरणीचे सत्र सुरूच राहिले. आशियाई बाजारपेठांमध्ये, सोमवारी हाँगकाँगचा हँग सेंग निर्देशांक १३ टक्क्यांहून अधिक, टोक्योचा ‘निक्केई २२५’ जवळजवळ ८ टक्क्यांहून अधिक, चीनचा ‘शांघाय एसएसई कंपोझिट’ निर्देशांक ७ टक्क्यांहून अधिक आणि दक्षिण कोरियाचा कोस्पी ५ टक्क्यांहून अधिक घसरला. युरोपीय बाजारपेठांमध्येही विक्रीचा प्रचंड दबाव दिसून आला आणि तेथील प्रमुख निर्देशांकांनी ६ टक्क्यांहून घसरणीसह सोमवारचे व्यवहार सुरू केले.

ट्रम्प यांच्या करवाढीला चीनने जशास तसे प्रत्युत्तर दिले असून यामुळे व्यापारयुद्ध भडकण्याची भीती व्यक्त होत आहे. ट्रम्प यांच्या धोरणांमुळे अमेरिकी बाजारपेठेत मंदी अवतरण्याची भीती आहे. याचा थेट परिणाम जागतिक बाजारपेठेवर होऊ शकतो. आता अन्य देश या करांना कसे प्रत्युत्तर देतात, यावर अर्थव्यवस्थेचे भवितव्य अवलंबून राहणार असल्याचे जाणकारांचे म्हणणे आहे.

बाजारातील ताजी घसरण ही जागतिक घटनांचा स्पष्ट परिणाम आहे. जागतिक व्यापाराने नवीन परिस्थितीशी जुळवून घेईपर्यंत सध्याचे अनिश्चित वातावरण कायम राहील. बाजाराने तळ गाठला हे सांगणे कठीण असले, तरी गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांची मिळकत कामगिरी आणि मूल्यांकन यावर लक्ष ठेवावे आणि सध्याच्या अनिश्चित वातावरणातून सकारात्मक, पण सावध पावले टाकावीत.

– शिव छनानी, वरिष्ठ निधी व्यवस्थापक, बडोदा बीएनपी परिबा म्युच्युअल फंड

७५,३६४.४९

शुक्रवारचा बंद

अमेरिकेने लादलेले वाढीव आयात कर आणि त्याला इतर देशांच्या प्रत्युत्तरामुळे व्यापार युद्ध सुरू होण्याच्या भीतीने बाजार कोसळला. माहिती-तंत्रज्ञान आणि धातूंसारख्या क्षेत्रांतील समभागांमध्ये याचे भीषण पडसाद उमटले. उच्च चलनवाढीचा धोका आणि अमेरिकेत संभाव्य मंदीचा याच क्षेत्रावर प्रतिकूल परिणाम दिसू शकतो.– विनोद नायर, संशोधन प्रमुख, जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्स लिमिटेड

खनिज तेल ६३.२१ डॉलरवर

जागतिक तेलाच्या किमतीचा मानदंड असलेले ब्रेंट क्रूड सोमवारी ३.६१ टक्क्यांनी घसरून पिंपामागे ६३.२१ डॉलरवर उतरले. तेलाच्या किमतीचा हा चार वर्षातील नीचांक स्तर आहे. दुसरीकडे, भारताचे चलन अर्थात रुपया प्रति अमेरिकी डॉलर ३८ पैशांच्या (०.७ टक्के) घसरणीने ८५.८३ पातळीवर बंद झाला. १३ जानेवारीनंतरची ही रुपयातील एका दिवसातील सर्वात मोठी घसरण आहे. भांडवली बाजारातील विक्रीच्या सपाट्याने सोन्याच्या भावावरही परिणाम केला. नवी दिल्लीत सोन्याच्या दरांतही सोमवारी जवळपास दीड हजार रुपयांची घसरण नोंदवण्यात आली.

विक्रीचा तडाखा